فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از قوای باطنی نفس انسانی قوه‌ی متخیله است. این قوه‌ در سرشت خود بسیار کنشگر و پویاست و، اگر شرایط را برای خیال‌پردازی فراهم ببیند، لحظه‌ای درنگ نمی‌کند. متخیله دسترسی آزاد به دو مخزن خیال و حافظه دارد و، آنگاه که عقل در غفلت به‌سر‌می‌برد، فرصت را مغتنم می‌شمرد و خیال‌بافی می‌کند. مهم‌ترین کارکرد متخیله در ترکیب‌ کردن صورت‌های جدا از هم و جداسازی صورت‌های به‎‌هم‌پیوسته جلوه‌گر می‌شود. از میان نفس‌پژوهان، ابن‌سینا به ویژگی‌های پدیداری متخیله اهتمام ویژه داشته و تلاش کرده راهکارها و شیوه‌های نوینی برای مهار متخیله پیشنهاد ‌دهد. این را‌هکارها عبارت‌اند از نظارت و مراقبت پیوسته‌ی عقل، از دسترس خارج کردن مخزن خیال، به‌کارگیری هدفمند و روشمند متخیله ازسوی عقل، تقویت جنبه‌ی معنوی و سلوکی نفس، اصلاح مزاج و سلامتی جسم، برطرف‌ کردن نیازهای بدنی، عادت به راستگویی و پرهیز از نیرنگ است. در این پژوهش، با تکیه بر روش عقلی – تحلیلی، نخست ویژگی‌های پدیدارشناختی متخیله و سپس شیوه‌های مدیریت و مهار آن و نیز پیامدهای تخیل افسار‌گسیخته ازمنظر ابن‌سینا بازپژوهی شده است.