فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهر بجنورد، در پی انتخاب به‌عنوان مرکز سیاسی-اداری استان خراسان شمالی در سال 1384، با رشد دوچندان جمعیت و تحولات جمعیتی مواجه شد. تمرکز مراکز اداری، نظامی، سیاحتی، فرهنگی و آموزشی در کنار مهاجرت بی‌رویه روستائیان به شهر، شهر را با نیازهای جدید توسعه شهری مواجه ساخت. گسترش فیزیکی شهر بیش‌ازپیش، تبدیل زمین‌های کشاورزی به شهری و ساخت‌وساز بی‌رویه، یکی از مسائل اصلی پیش‌روی شهر است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش اتوماتای سلولی توسط شبکه‌های عصبی مصنوعی پرسپترون و داده‌های سنجش‌ازدور، انجام‌شده است. تصاویر ماهواره‌ای مربوط به سال‌های 2011 و 2021 دشت بجنورد، مبنای بررسی قرار گرفت و به‌منظور به‌طورکلی الگوهای فضایی-زمانی کاربری زمین، از داده‌های آرشیو سنجش‌ازدور، استفاده شد. در راستای اهداف تحقیق، تصاویر مولتی اسپکتورال لندست 7 و لندست 8 در ارتباط با شهر بجنورد (path 161, row 034) دانلود شده است. باهدف افزایش اعتبار نتایج، نقشه‌های خروجی با نقشه‌های گوگل ارث، تطبیق داده شد. همچنین در طبقه‌بندی سال 2011 دقت کلی 86 و ضریب کاپا 81 و در سال 2021، دقت کلی 88 و ضریب کاپا 85 به دست آمد. یافته‌های اصلی شامل محاسبه و برآورد تغییرات کاربری زمین و سهم هر کاربری در سال‌های مبنای این تحقیق، مدل‌سازی و پیش‌بینی تغییرات کاربری زمین‌برای سال 2031 بر اساس ترسیم نقشه پتانسیل انتقال برای کاربری‌ها و تشکیل زنجیره مارکوف در کنار هشت عامل تأثیرگذار شیب، ارتفاع، فاصله از گسل، زمین‌های کشاورزی، راه‌های اصلی، شبکه برق اصلی، مناطق ساخته‌شده و قیمت زمین، است. نتایج نوشتار، تأییدکننده افزایش مناطق ساخته‌شده و کاربری‌های شهری و کاهش کاربری کشاورزی و مرتع در افق پیش‌بینی گسترش شهر بجنورد در سال 2031 است. بعلاوه به لحاظ ساختار فضایی، رشد مناطق ساخته‌شده عمدتاً در سه جبهه بجنورد-اسفراین، بجنورد-مشهد و بجنورد-آشخانه قابل‌مشاهده است. بدین ترتیب، انتظار می‌رود با شناسایی روند گسترش و توسعه فیزیکی شهر بجنورد، بتوان در مدیریت و برنامه‌ریزی این فرآیند، تأثیرگذار واقع شد.