فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریه‌ی تکامل با مواجه‌های مختلفی در سنت فکری - فلسفی غرب روبه‌رو شد. در جهان اسلام، متکلمان خوانش تأییدی، انکاری و تفسیری اتخاذ کردند. شهید مطهری مهم‌ترین مسئله‌‌ی علم و دین را «اصل تکامل» و «اصل توحید» دانسته و، با رویکرد عقلی - فلسفی و با مدد مفاهیم و اصطلاحات دینی و فلسفی، تبیینی خاص ارائه می‌کند. به باور وی، نه توحید مستلزم آفرینش است و نه از تبدل انواع می‌توان ماده‌گرایی را نتیجه گرفت، بلکه باید نسبت آن دو را با تحلیل منطقی و فلسفی روشن کرد و تضاد توهمی دانست. وی ریشه‌ی تعارض را در تفکرات فلسفی قرون وسطی و نا‌رسایی مفاهیم فلسفی مغرب زمین و تفسیر نا‌روا از متون دینی می‌انگارد. برای رفع تعارض، ضمن نمادین معرفی کردن زبان وحی در داستان خلقت آدم، به تفکیک زبان‌شناسی علم و دین و تقریر‌های مختلفِ تعارض اشاره می‌کند. این مقاله با رویکرد تحلیلی - توصیفی و، با استمداد از پیش‌فرض‌های فلسفی، دینی، تفسیری، تاریخی، اجتماعی، اخلاقی و روش‌شناختی شهید مطهری، ریشه‌های دیدگاه تعارض‌انگارانه را معرفی و عدم‌‌ملازمه‌ی منطقی خدا‌شناسی با نظریه‌های خلقت و ماده‌گرایی با تکامل را مدلل می‌کند و نیازمندی اصول تکامل به عوامل فراطبیعی و الهی را در روند خلقت گوشزد می‌کند.