نظر و عمل به‌مثابه مقوّم "حکمت" در جدال تاریخی ابن‌تیمیه و ابوالحسن عامری

نویسندگان

1 گروه فلسفه‌ی اخلاق، دانشکده‌ی الهیات، دانشگاه قم، ایران

doi
10.48308/jipt.2025.237606.1580
چکیده

متفکران اسلامی در مورد اشتمال مفهوم حکمت بر "علم" و "عمل" به جدال پرداخته‌اند. در این میان، ابن-تیمیه از دیدگاه عامری در این خصوص انتقاد نموده، عقیده دارد نسبت دانش معقول و دین، از قاعده‌ای تبعیت نمی‌کند و عقل‌گرایان و ازجمله عامری، سعی در انتساب اقوالشان به شرایع الهی دارند. همچنین وی، خاستگاه نظام مفهومی فلاسفه از جمله عامری را در خصوص "حکمت" غیر از اسلام می‌داند. در ارزیابی این انتقادات باید گفت اولاً ابن‌تیمیه تنگ‌بینانه و غیرمنصفانه با آراء متفکران روبرو می‌شود و ثانیاً نقش عامری، صرفاً انتقال مفاهیم فلسفی یونانی به فضای اسلامی نیست؛ بلکه وی مفاهیم فلسفی را به دین عرضه می‌کند. همین‌طور عامری در موارد متعددی، عمل را به عنوانِ اصلِ محوری در علم مطرح نموده، لازمه‌ی عملی را برای علم ضروری می‌داند. وی علم را مبدأ عمل، و عمل را مرحله پایانیِ علم می‌داند و یا عمل را تمام و کمال علم معرفی می‌کند. .