ویژگی‌های مشترک ابر انسان نیچه و انسان کامل مولوی در مثنوی و چنین گفت زرتشت

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.48308/jipt.2025.237602.1579
چکیده

برای نشان دادن تفاوت‌های انسان با دیگر جانداران، و برای بیان تفاوت بین انسان‌ها، نشانه‌های متعددی معرفی شده و درنهایت انسان کمال‌یافته در تفکر انسانی مطرح شده است. ابرانسان مهم‌ترین نظریه‌ی نیچه و انسان کامل مولوی کمال درجه‌ی انسانی را نشان می‌دهد. با وجود اختلاف در دیدگاه‌ این دو متفکر، شباهت‌های بسیاری در معرفی ویژگی‌های انسان کمال‌یافته از سوی آنان وجود دارد. در این پژوهش، ابتدا زمینه‌های فکری مولوی و نیچه بررسی می‌شود و سپس به ویژگی‌های مشترکی که آنان برای کمال انسانی برشمرده‌اند پرداخته می‌شود. این اشتراک، با توجه به ابیات مولوی در مثنوی و آثار نیچه، به شیوه‌ی تحلیلی-تطبیقی بررسی شده است. این دو متفکر در تعریف ابرانسان مفاهیم مشترکی را ارائه کرده و موانع رسیدن به این مقام را برشمرده‌اند. اشتراک در بیانات آنان ما را به این باور نزدیک می‌کند که تنها لعابی از دین‌داری یا بی‌دینی آنان را متفاوت نشان داده است.