مطالعه‌ای تطبیقی در باب مفهوم «رویداد ازآنِ‌خودکننده» در هایدگر متأخر و «تجلی» نزد ابن‌عربی

نویسندگان

1 گروه حکمت و فلسفه و منطق، دانشکده‌ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس،‌ تهران، ایران.

2 دانش آموخته دکتری فلسفه‌ اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.48308/jipt.2024.236424.1541
چکیده

پرسش از چگونگی فهم نسبت انسان با وجود، پرسشی مهم است که می‌‌توان به‌واسطه­ی آن دو متفکر غیرمتافیزیکی، یعنی هایدگر (Heidegger) و ابن­عربی را استنطاق کرد. هایدگر در پاسخ به فهم نسبت انسان به وجود در اندیشه­ی متأخر خود به مفهوم «رویداد ازآنِ­خودکننده» متوسل می‌شود که مفهوم محوری اندیشه­ی متأخر اوست. نسبت میان انسان و وجود و چگونگی فهم وجود در حوالت تاریخی آن توسط رویداد متعین می‌گردد. رویداد با مؤلفه‌هایی اساسی چون غیرمفهومی­بودن، رخصت به گشودگی، تاریخیت و قرب به وجود شناخته می‌شود. ازسوی­دیگر، نزد ابن­عربی، رابطه­ی انسان با وجود با «تجلی خاص وجود بر انسان» متعین می‌گردد. در این پژوهش، محقق کوشیده است با روش تحلیلی­تطبیقی نسبت میان «رویداد در هایدگر متأخر» با «تجلی نزد ابن­عربی» را در پاسخ به پرسش از نسبت انسان با وجود موردبررسی قرار دهد. با توجه به روش تطبیقی تشابه نسبت‌ها، می‌توان اذعان کرد دو مفهوم رویداد و تجلی تقارب معناداری با یکدیگر دارند و مؤلفه‌های اساسی مشابهی در آنها وجود دارد. بر این اساس، نگارنده بر آن است که میان «رویداد ازآنِ­خودکننده» و «تجلی خاص وجود» تشابه تناسب برقرار است و می‌توان امکانات هم­سخنی دو متفکر از قبیل امکان تفکر غیرمفهومی در ساحت حضور، تجربه­ی قرب به وجود و امکان فهم تاریخی وجود را بر مبنای دو مفهوم فوق نشان داد. با این امکانات می‌توان باب گفت‌وگو میان دو متفکر از دو سنت مختلف را گشود و افق مشترکی را در باب تفکر معطوف به وجود دنبال کرد.