بررسی تاب آوری زیرساخت های شهر هوشمند با رویکرد پدافند غیرعامل ؛ نمونه مطالعاتی، منطقه 4 شهر تهران

نویسندگان

1 School of Architecture & Environmental Design, IUST, Hengam Street, Tehran, Iran

2 دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2024.2038047.1126
چکیده

در دو دهه گذشته، فرآیند شهرنشینی و صنعتی‌شدن در کشورهای توسعه‌یافته به شکل‌گیری شهرهای پیچیده‌ای منجر شده است که در برابر حوادث طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر هستند. پیشرفت فناوری اطلاعات و حرکت به سمت شهرهای هوشمند به بهبود مدیریت شهری کمک کرده، اما نیاز به برنامه‌ریزی دقیقی دارد تا آسیب‌پذیری‌ها کاهش یافته و امنیت زیرساخت‌ها افزایش یابد. برنامه‌ریزی شهری باید بر اساس اصول پدافند غیرعامل و دفاعی انجام شود تا زیرساخت‌های شهری در برابر تهدیدات مقاوم شوند. این تحقیق در منطقه ۴ شهرداری تهران به بررسی موضوعات مرتبط با ایمنی و هوشمندسازی زیرساخت‌ها پرداخته است. هدف از پژوهش شناسایی و تعامل زیرساخت‌های ضروری برای دستیابی به تاب‌آوری، تحلیل عوامل مؤثر بر تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری در شهر هوشمند و ارائه راهکارهای برنامه‌ریزی برای تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌ها با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش تحقیق به صورت اکتشافی-تحلیلی طراحی شده و برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های مشاهده، مصاحبه، مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه استفاده شده است. تحلیل اطلاعات نیز با روش‌های تحلیل محتوا و آزمون‌های آماری مختلف انجام شده و از نرم‌افزار SPSS برای امتیازدهی بهره‌گیری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بین ابعاد کالبدی محیطی برنامه‌ریزی شهری و پدافند غیرعامل شهری با امتیاز 4.16 رابطه معناداری وجود دارد. مولفه کالبدی محیطی به عنوان تأثیرگذارترین عامل در کاهش خطرات در زمان بحران در منطقه ۴ شهرداری تهران شناخته شده است. در نهایت، این تحقیق تأکید می‌کند که بهبود تاب‌آوری زیرساخت‌های شهر هوشمند با رویکرد پدافند غیرعامل می‌تواند به طور چشمگیری آسیب‌پذیری را کاهش دهد.