چچنامه؛ حلقۀ آغازین تاریخنگاری اسلامی در هند
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه ایلام
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه ایلام
3 کارشناسیارشد تاریخ تشیّع دانشگاه ایلام
doi
10.22111/jsr.2019.4873چکیده
ورود اسلام به شبهقاره هند افزونبر تحولات مذهبی، تحولات و تغییرات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را بهدنبال داشت. یکی از مهمترین جلوههای این تحولات، ایجاد سنّت تاریخنگاری بود. نخستین دورۀ تاریخنگاری در هند همزمان با فتح آن توسط «محمدبنقاسم» بوده و نخستین اثر در این زمینه کتاب «فتحنامۀ سند» (چچنامه) است. اصل این اثر در سدۀ سوم ﻫ.ق نوشته شدهاست که علیبنحامد ابوبکرکوفی در حدود سال 613هـ.ق آن را از متنی عربی بدون نام مؤلف و عنوان به فارسی ترجمه کرد. اصل عربی کتاب گم شده و فقط ترجمۀ فارسی آن موجود است. این اثر برای تاریخ اسلام در هند اهمیت بسیار دارد؛ بنابراین پژوهش حاضر بهدنبال پاسخی برای یافتن این پرسش است که مهمترین مؤلفههای تاریخنگاری «چچنامه» کدام هستند؟ و در میان پژوهشهای تاریخی در زمینۀ معرفی و تبیین ابعاد مختلف تاریخنگاری هند، چه سهمی میتوان برای چچنامه درنظر گرفت؟ با توجه به ماهیتِ پژوهش، روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. این پژوهش میکوشد تا با معرفى، بررسى و مطالعۀ کتاب فتحنامۀ سند (چچنامه) ازطریق درک مفهومى و روشمند گزارشهاى آن، به شناخت وجوه عمدۀ حیات سیاسى، مذهبی و اجتماعى این برهه دست یابد؛ همچنین دیدگاههای مؤلف و بازتاب آن دیدگاهها در محتوا و روش تاریخنگاری وی را بازجوید.