فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عواطف یکی از مهم‌ترین ساحت‌های شخصیت انسانی محسوب می‌شود. ما در این پژوهش با روش تحلیلی به بررسی ماهیت عواطف از دیدگاه حکمت متعالیه پرداخته و به این نتیجه رسیدیم که عواطف از یکسو ماهیت شناختی دارند و مبتنی بر لذت و الم و ادراکِ امر منافر و موافق طبع تعریف می‌شوند و ازدیگرسو، از قوای تحریکیِ زیرمجموعه­ی قوه­ی شوقیه، یعنی شهوت و غضب تأثیر می‌پذیرند و ماهیت تحریکی دارند. تجمیع دو رکن ادراکی و تحریکیِ عواطف، بر عهده­ی عقل عملی است که به­واسطه­ی قوه­ی وهم انجام می‌شود. خیال با خوانش ملاصدرا یک قوه­ی فعال در ایجاد صور و ادراکات است و در شکل­گیری، تثبیت، تقویت و یا تضعیف عواطف نقش کلیدی بر عهده دارد. اگر خیال را یک ساحت نفسانی بدانیم، در این صورت، قوه­ی واهمه غیر از ساحت خیال نیست و مبتنی بر مرتبه­ی نفس انسانی است. قوه­ی واهمه در همان درجه تجلی پیدا می‌کند و واهمه‌ای خیالی و یا عقلی می‌گردد و متناسب با مرتبه­ی وجودی‌اش، عاطفه‌ها را می‌سازد، پرورش می‌دهد و مدیریت می‌کند. ازاین­رو تربیت هر کدام از این قوای زیرمجموعه­ی عقل عملی، می‌تواند عواطفی متناسب با این وضعیت را برای فرد ایجاد کند.