بازشناسی شخصیّت حدیثی مُقـاتل‌‌بن‌‌سلیمـان بلخی

نویسندگان

1 استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
10.22111/jsr.2019.4671
چکیده

مقاتل‌‌بن‌‌سلیمان بلخی در تفسیر قرآن، فردی گران‌‌‌‌قدر ولی در روایت مجروح خوانده‌‌‌‌شده‌‌است. پژوهش حاضر که به‌‌شیوۀ تحلیلی-توصیفی انجام شده‌‌است، ضمن بررسی و تحلیل اقوال مختلف دربارة شخصیت مقاتل و ملاحظۀ روایات و کارنامۀ حدیثی‌‌‌‌ وی و قیاس آن با کارنامة دیگر راویان و روایات آنان نشان می‌‌‌‌دهد که اگرچه او در صدر مفسران قرار داشته و در چارچوب مذاهب اهل سنّت اندیشه و عمل کرده‌‌است، از برخی ایرادها چون عدم‌‌پایبندی کامل به روش محدثان در نقل و داشتن غرور علمی مبرّا نیست؛ ولی این ایرادها سبب بی‌‌‌‌اعتباری روایاتش نمی‌‌‌‌شود. داشتن مشایخی طراز اول چون صادقین(ع) و‌‌ ضحاک، راویانی چون عبدالرّزاق و حسن‌‌بن‌‌محبوب و وجود عین روایات یا متابعات و شواهد آن در جوامع حدیثی و منابع برتر فریقین در کنار زهد، عرفان و صراحتش با حاکمان، او را حداقل در سطح عموم راویان حدیث قرار می‌‌‌‌دهد.