فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از نگرانی‌های فزاینده در شهرهای ایران، توسعه غیرقابل کنترلی است که مکان‌های تاریخی را برای عابرین پیاده، ناخوانا کرده و تصور ذهنی آن‌ها از این مکان‌ها را به مرور زمان کمرنگ‌تر ساخته است.از این‌رو مقاله حاضر در تلاش است که به شناسایی عناصر خوانایی در بافت تاریخی- مرکزی شهر تبریز بپردازد چراکه ساخت‌و ساز و باسازی‌های مذکور در بافت‌های تاریخی شهرها باید با شناسایی و اقدام صحیح عوامل و مولفه‌ها، علاوه بر عدم آسیب به خوانایی موجود، موجب تحکیم حس خوانایی و یکپارچگی در مقیاس‌های مختلف محلات تا شهر شوند. تحقیق حاضر به شیوه کیفی؛ ترسیم نقشه شناختی در میان 50 نفر از ساکنان بخش مرکزی شهر تبریز و تحلیل نتایج آن با استفاده از رگرسیون خطی در نرم افزار Spss پرداخته است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مهم‌ترین عنصر خوانایی در شناخت ذهنی ساکنین بافت تاریخی، عنصر گره‌ با امتیاز (426/0) است که بر اساس ویژگی‌های تاریخی، فعالیتی یا تجاری و ارتباطی آن‌ها به عنوان مکان توقف، اقامت، مشارکت و تعامل با بافت شهری شناسایی شده-اند. گره‌های ارتباطی، توجه ناظران را به دلیل موقعیت مرکزی آن و عملکرد مهم برای حرکت پیاده جلب کرده و نیز تحت تأثیر تراکم و انواع فعالیت‌ها در گره‌ها و بویژه مقیاس عناصر می‌باشد. همچنین یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که خوانایی یکی از ویژگی‌های مهم برای ایجاد محیط منسجم در بافت تاریخی شهر تبریز است. بنابراین جهت جذاب‌تر و خواناتر کردن مراکز شهرها بر بازسازی و حفظ گره‌ها به عنوان ویژگی ساخت مکان در بافت تاریخی مرکز شهر تأکید دارد.