استعارههای مفهومی انسانانگارانهی نفس در آثار ابنسینا
نویسندگان
1 گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
3 دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، واحد سبزوار، دانشگاه آزاد اسلامی ، سبزوار، ایران.
doi
10.48308/jipt.2024.237006.1560چکیده
نفس مفهومی معقول است که انسان برای فهم آن ناگزیر از بهکارگیری استعاره است. خاصیت ذهن بشری این است که بدون مددگرفتن از حوزههای عینی، قادر به شناخت مفاهیم عقلی نیست. نظریهی شناختی استعاره (استعارهی مفهومی) نشان میدهد که چگونه انسان از استعاره برای درک امور نامحسوس بهره میگیرد و در آن حوزهی مفهومی مقصد، به کمک حوزهی مفهومی مبدأ از طریق نگاشت قابلفهم میگردد. این جستار تلاش میکند که با رویکرد شناختی، مفهومسازی نفس در آثار سینوی از دیدگاه استعارههای انسانانگارانه را، در قالب کلاناستعارهی «نفس انسان است» و خردهاستعارههای آن نشان دهد. نتایج نشان میدهد که نفس، بهوسیلهی استعارههایی که حوزهی مبدأ آنها انسان و ابعاد زندگی وی مانند ولادت، مدیریت، مالکیت، عبادت، ورزش، مسائل اجتماعی و حقوقی و صفات مذموم انسانی است، قابلفهم است. استعارههای مذکور بیانگر نحوهی ارتباط نفس با بدن و مبادی عالیه از جمله عقل فعال است.