تعریف و اولویتبندی مولفههای طراحانۀ دفاع محیطی در محیط انسانساخت با رویکرد پدافند غیرعامل با تاکید بر قدرت نرم و سرمایۀ اجتماعی
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد واحد نور
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور
3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور
4 دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور
doi
10.22034/ispdrc.2024.2033880.1114چکیده
شهروندان در شرایط وقوع بحران در معرض آسیب قرارمیگیرند. در محدودۀ تهدیدات انسانساز، علم دفاع غیرنظامی (پدافند غیرعامل) راهکارهای مختلفی را برای مدیریت بحران ارائه دادهاست. باتوجه به حساسیتهای امنیتی داخلی و خارجی و تکرار وقایع امنیتی، ضروریست جامعۀ طراحان محیطی (معماران- شهرسازان) توجه ویژهای به راهکارهای طراحانه در افزایش قدرت دفاعی محیط و کمک به حل بحرانهای امنیتی داشتهباشند. هدف از این پژوهش تعریف و اولویتبندی مولفههای دفاع محیطی ذیل مفهوم کلان «امنیت محیطی» در محدودۀ تهدیدات انسانساز (موضوع علم پدافند غیرعامل) است. این تحقیق با استفاده از نظر نخبگان و روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و مقایسات زوجی انجام میگیرد و در زمرۀ تلاشهایی است که با رویکرد خشونت پرهیز به دنبال مدیریت امنیت و کاهش آسیبها در محیطهای انسانساخت هستند. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی با ابزار مطالعه کتابخانهای و مصاحبه عمیق به استخراج فهرست اولیۀ متغیرهای کلان پرداخته و پس از تدقیق فهرست، به اولویتبندی متغیرهای کلان و مقایسۀ زوجی متغیرهای زیرمجموعۀ آنها میپردازد. یافتههای پژوهش بر اهمیت رویکردهای غیرکالبدی و مبتنی بر قدرت نرم در مواجهه با تهدیدات موضوع علم دفاع غیرنظامی تأکید دارد و عادت حاکم بر پژوهشها و پروژههای پدافند غیرعامل مبتنی بر رویکرد استحکامبخشی و تقویت کالبدی را ناقص و در مواجهه با پارهای از تهدیدات، ناکارآمد میداند و براین اساس نقش طراحان محیطی در افزایش قدرت نرم مبتنی بر ساختارهای طراحانۀ محیط در سامانۀ دفاع غیرنظامی بسیار موثر میداند.
