تحلیل نسبت میان آیین زار و صورت هنری آن از منظر کیهانشناسی دینی
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
3 دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
doi
10.22034/jasi.2026.2039523.1547چکیده
برای درک تجربههای درمانی در آیین زار، فهم جهانبینی معتقدان لازم است و این امر از طریق مطالعۀ کیهانشناختی میسر خواهد شد. کیهانشناسی تصوری است از ماهیت و عمل جهان که موقعیت انسان و مخلوقات دیگر را در میان نظام جهان مشخص میکند. چون در روند مطالعۀ اینگونه آیینها که توسط دینپژوهان، مردمشناسان، و انسانشناسان انجام میپذیرد، انسان و نیازهایش و بهطور ویژه، در پدیدۀ درمانی، قضیۀ شفا و شفایابی مطرح است، بنابراین همۀ ابعاد پژوهش پیرامون انسان دور میزند و به حوزۀ مطالعات دینی، بهطور ویژه دیدگاه الیاده که انسان جامع و کامل را انسان دینورز میدانست، نگاه دارد. ضمن اینکه چون دین و اسطوره نقشی اساسی در شکلگیری کیهانشناسیها دارند و از نگاه او از عوامل اصلیِ بهوجودآمدن آیینها نیز هستند، در روند پژوهش نقشی محوری دارند. اما آنچه در این میان و در حوزۀ مطالعات هنر مغفول مانده، شناسایی نسبت میان آیینهای درمانی و صورت هنری آنهاست که در این مقاله بر آیین زار تمرکز شده است. شناسایی این نسبت، میتواند زمینهای فراهم کند تا نقش باورها و اعمال آیینی و بهطور ویژه وجوه هنری این اعمال در درمان ناخوشیها اهمیت پیدا کند. روش پژوهش، اسنادی و تحلیلی است. در این بخشْ کتابها، مقالات، و فیلمهای مستند فارسی و لاتین مرتبط با موضوع بررسی شدهاند.