فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عزت نفس به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در روانشناسی و علوم تربیتی، نقش محوری در رشد و تعالی انسان ایفا می‌کند. علی‌رغم مطالعات متعدد روانشناختی در این حوزه، فقدان چارچوبی مفهومی و جامع مبتنی بر آموزه‌های اسلامی که بتواند مبانی قرآنی را با روش‌های عملی شکل‌گیری عزت نفس تلفیق کند، احساس می‌شود. هدف پژوهش حاضر تدوین چارچوب مفهومی برای شکل‌گیری عزت نفس بر اساس آموزه‌های قرآنی و با محوریت مهارت‌های ارتباطی است. این پژوهش با روش تحلیلی-استنباطی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. ابتدا با تحلیل محتوای آیات مرتبط با مفاهیم عزت نفس، کرامت انسانی و مهارت‌های ارتباطی، و با بهره‌گیری از تفاسیر معتبر شیعی، مبانی قرآنی استخراج و سپس با استفاده از روش استنتاج منطقی، اصول و روش‌های عملی از این مبانی استنباط گردید. نتایج پژوهش نشان داد که عزت نفس در قرآن بر سه مبنای اساسی کرامت ذاتی انسان، اختیار و مسئولیت‌پذیری، و مقام خلیفة‌اللهی استوار است. از این مبانی، سه اصل راهبردی کرامت‌محوری در ارتباطات انسانی، صداقت و شفافیت در تعاملات، و مسئولیت‌پذیری در روابط بین‌فردی استنتاج شد. همچنین سه راهبرد عملیاتی شامل خودپنداره مثبت و واقع‌بینانه، مهارت‌های ارتباطی قاطعانه، و خودکارآمدی اجتماعی تبیین گردید. چارچوب مفهومی ارائه شده با تلفیق آموزه‌های قرآنی و یافته‌های روانشناختی، مبنایی جامع برای طراحی مداخلات آموزشی و درمانی در حوزه عزت نفس با رویکرد اسلامی فراهم می‌آورد که با نظریه‌های معتبر روانشناختی نیز همخوانی دارد.