ارزیابی تأثیرات اجتماعی- فرهنگی پروژههای پیادهراهسازی بر تجربۀ شهری (مورد مطالعه: پیادهراه طالقانی شهر ایلام)
نویسندگان
1 استادیار گروه مردم،شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جامعهشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
doi
10.22034/jasi.2026.2079495.1594چکیده
در سالهای اخیر، پیادهراهسازی بهعنوان رویکردی نوین در ساماندهی فضاهای شهری، با هدف ارتقای کیفیت زندگی و تقویت حضور اجتماعی شهروندان مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی پیادهراهسازی خیابان طالقانی ایلام بر تجربۀ فضایی شهروندان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد مردمنگارانه و روش کیفی، از طریق مشاهدۀ مشارکتی و مصاحبههای عمیق، تجربۀ زیستۀ شهروندان را پیش و پس از اجرای طرح بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد پیش از پیادهراهسازی، خیابان طالقانی کارکردی عبوری و خودرومحور داشته و حضور شهروندان به عبور سریع و خرید محدود خلاصه میشده است. پس از اجرای پروژه، خیابان به فضایی زنده و تعاملمحور تبدیل شده و عناصر طراحی چون سنگفرش، نورپردازی، و کافهها موجب افزایش تعاملات اجتماعی، حضور طولانیتر، و تقویت حس تعلق شدهاند. بااینحال، تفاوت تجربۀ گروههای مختلف مانند سالمندان بیانگر تداوم نابرابری در بهرهمندی از فضاست. همچنین تعارض میان عابران، موتورسواران، و دستفروشان، و پیوند ضعیف فضای جدید با فرهنگ منطقه از چالشهای مهم این فضا بهشمار میرود. نتایج نشان میدهد پیادهراهسازی توانسته کیفیت تجربۀ شهری را ارتقا دهد، اما تحقق کامل اهداف آن مستلزم مدیریت فرهنگی، ساماندهی فعالیتهای غیررسمی، و توجه به نیاز گروههای مختلف است.
