معیارهای برنامه موفق بازسازی مسکن پس از زلزله

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی زلزله، دانشگاه امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، تهران، ایران

3 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه فنی و حرفه ای، تهران، ایران

4 عضو هیئت علمی پژوهشکده مدیریت خطرپذیری پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله

doi
10.22034/ispdrc.2024.2026260.1093
چکیده

کشور ایران از لرزه‌خیزترین کشورهای جهان محسوب می‌شود. پس از وقوع زمین‌لرزه‌های مخرب معاصر در ایران و به دنبال آن ویرانی گسترده مسکن شهری و روستایی، رویکردهای مختلفی در راستای بازسازی مسکن پس از سانحه مورد توجه برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران قرارگرفته است. هدف از این مقاله شناسایی، دسته بندی و امتیازدهی معیارهای موثر بر بازسازی مسکن پس از زلزله و در نهایت ایجاد مدلی برای مدیریت تأمین مسکن پس از وقوع سانحه است. راهبرد کلی حاکم بر پژوهش راهبرد تحلیلی، مبتنی بر تحلیل سلسله‌مراتبی است. مراحل انجام پژوهش ابتدا با مرور منابع، به صورت تلفیقی از مطالعات کتابخانه‌ای، جستجوی اینترنتی ادبیات فنی و گزارش‌ها، مطالعه اسناد بالادست و همچنین مصاحبه‌ با مسئولان ومهندسان دست‌اندرکار امر بازسازی مسکن بوده است. از این طریق بیش از 200 مقاله و مرجع علمی مورد بررسی قرار گرفتند و حدود ۷۰ معیار اولیه شناسایی شد. پس از تدقیق آنها، ۵۸ معیار متمایز شناسایی و در قالب 9 گروه معیار اصلی دسته‌بندی شد. سپس به‌منظور ارزیابی و اولویت‌بندی از طریق نتایج پرسش نامة تحلیل سلسله‌مراتبی به صورت مقایسه دودویی وزن‌دهی و رتبه‌بندی شده اند که مدل نهایی به 4 گروه معیار اصلی و 17 زیرمعیار کاهش یافت. ماحصل این بررسی مدلی است با عنوان «چرخة حیات بازسازی پس از سانحه» که با وزن‌دهی این معیارها و زیرمعیارها برای برنامه‌ریزی و مدیریت و همچنین ارزیابی پروژه‌های بازسازی پس از سانحه قابل استفاده است. به علاوه این مدل در شناسایی و کاهش مشکلات اجرایی و مدیریتی و همچنین دستیابی به نتایج مطلوب در بازسازی بهینه نقش مؤثری دارد.