بررسی ماهیت حکم سحر از منظر ادیان ابراهیمی (بررسی تطبیقی یهود، مسیحیت و اسلام)

نویسندگان

1 گروه ادیان و عرفان، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

2 گروه فلسفه، واحد آزاد شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران.

3 گروه الهیات و معارف، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

4 گروه روانشناسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

doi
10.22034/iued.2025.2058527.2773
چکیده

اصطلاح سحر و جادو اگر چه در متون دینی مفهومی آشنا به نظر می‌رسد ولی درک معنی، ماهیت و تبیین دلایل حرمت آن در ادیان مختلف، به ویژه ادیان ابراهیمی از ضرورت بالایی برخوردار است. به بیانی دیگر، سحر و جادو به مثابه یکی از مهمترین آموزه‌های دینی و از موضوعات بنیادین در باورهای ادیان الهی به‌شمار می‌آید به نحوی که قرآن کریم و کتب عهدین بر اهمّیّت این مسئله تأکید فراوان داشته‌اند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی ماهیت سحر و جادو از منظر اسلام، یهود و مسیحیت است. سئوال اصلی پژوهش حاضر عبارت است از، ماهیت سحر و جادو از منظر قرآن و عهدین چیست ؟ فرضیة پژوهش تأکیدی است بر این موضوع که سحر از منظر اسلام، یهود و مسیحیت نفی شده است. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش توصیفی_تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای نشان داد طبق آیات قرآن کریم دو گونه سحر وجود دارد. سحرهایی که تخیلی هستند و واقعیت ندارند و سحرهایی که واقعی و دارای اثر هستند. دین یهود هم مانند اسلام سحر و جادو را نفی کرده است، اما پس از تحریف تورات اعتقادات به سحر و جادو دستخوش تغییراتی گردید و با عرفان کابالا آمیخته شد. از منظر انجیل نیز کهانت اعظم به عیسی (ع) اعطا شده، تا بتواند منشاء نجاتی ابدی باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، 1- اعمال ساحران به دلیل هم‌زمانی با شرارت و زیان‌رسانی، معیار صدور حکم حرمت قرار گرفته است. 2- موضوع حرمت مطلق سحر، به‌ویژه در شرایط خنثی کردن اعمال ساحرانه، مورد تأیید قرآن و کتب عهدین است. 3- اهداف و نیات ساحران در یادگیری و استفاده از سحر، از منظر متون دینی، اهمیت ویژه‌ای دارد. 4- اعمال جادویی در بسیاری از ادیان با مناسک دینی درهم‌آمیخته است.