استنتاجگرایی نظریه - مدلی، فراسازگاری و جازمیت
نویسندگان
1 گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.48308/jipt.2024.235963.1534چکیده
طبق استنتاجگرایی نظریهـمدلی، مفاهیم نظریهـبرهانی و سمنتیک نظریهـمدلی هر دو در معنای ثابتهای منطقی دخیل هستند و برخلاف سمنتیک نظریهـبرهانی مفاهیم نظریهـمدلی انکار نمیشوند. با این حال، مفاهیم نظریهـبرهانی نقش اساسیتری نسبت به مفاهیم نظریهـمدلی دارند؛ به این ترتیب که قواعد استنتاجی در نظریه برهان هستند که ساختار سمنتیکی را متعین میکنند. به عبارت سادهتر، در استنتاجگرایی نظریهـمدلی ما به دنبال روشی هستیم که بتوان سمنتیک را از طریق قواعد استنتاج بازخوانی کرد. این مسئله ارتباط تنگاتنگی با مسئله جازمیت و وجود مدلهای غیرنرمال کارنپ برای سیستمهای استنتاجی دارد. ما این مسئله را برای دو منطق فراسازگار mbC و LP بررسی میکنیم. نشان میدهیم که اگرچه حساب رشته چندنتیجهای برای mbC جازم است، اما این سیستم استنتاجی برای LP جازم نیست و مدلهای غیرنرمال همچنان برای آن وجود خواهند داشت. استدلال میکنیم که نمیتوان سمنتیک این منطق را به سادگی از نحو آن بازخوانی کرد، مگر با فاصله گرفتن از مفهوم متعارف استنتاج.