پیوند استعاری دل با دیگر اعضای بدن در غزلیات حسن دهلوی (پژوهشی بر اساس نظریۀ معاصر استعاره)

نویسندگان

1 استادیار زبانشناسی دانشگاه پیام نور

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

doi
10.22111/jsr.2018.4618
چکیده

عضو دل به جهت جایگاه مرکزی خود در بدن انسان از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. بررسی مفهوم­سازی­هایی که در زبان فارسی در خصوص اعضای بدن انجام شده، نشان می­دهند که عضو دل بیش از هر عضو دیگری در این مفهوم­پردازی­ها دخیل بوده است. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط مفهوم­سازی­های عضو دل با دیگر اعضای بدن در غزلیات حسن دهلوی بر اساس نظریۀ معاصر استعاره یا استعارۀ مفهومی است. این بررسی به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بر اساس مفاهیم نظریۀ معاصر استعاره انجام پذیرفته است. کلیاتی در خصوص استعارۀ سنتی و نیز مفهومی و بررسی برخی بیت­های مشتمل بر ارتباط دل با دیگر اندام­های بدن در غزلیات حسن دهلوی بر پایۀ نظریۀ استعارۀ مفهومی بخش­های اصلی این پژوهش را تشکیل می­دهند. یافته­های این پژوهش بر این تاکید دارند که نظریۀ معاصر استعاره ابزار مناسبی برای تبیین پیوند استعاری دل با دیگر اعضای بدن در غزلیات حسن دهلوی است. بررسی استعاره­های موجود نشان از آن دارد که دهلوی برای بیان پیوند دل با دیگر اعضاء، از انواع استعاره­های هستی­شناختی بهره برده و استعاره­های «عضو بدن شیء/ ماده است»، «عضو بدن انسان است» و «عضو بدن ظرف است» در این مفهوم­سازی­ها نقش اساسی داشته­اند.