بررسی تطبیقی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل (با تکیه بر نظریه سرمایه اجتماعی)

نویسندگان

1 دانشگاه قرآن و حدیث

2 دانشگاه قرآن و حدیث

3 دانشگاه قرآن و حدیث

doi
10.22034/iued.2025.2051141.2729
چکیده

چکیده تربیت اجتماعی به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری و پویایی جوامع انسانی، از اهمیت بنیادینی برخوردار است و چگونگی شکل‌گیری آن در ادیان مختلف موضوعی قابل‌بررسی است. این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی، به بررسی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل با تکیه بر نظریه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی می‌پردازد. نظریه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی با سه شاخص اصلی پیوندهای اجتماعی، پل‌های اجتماعی و پیوند با نهادها، چهارچوب مناسبی را برای تحلیل روابط اجتماعی و نقش آن‌ها در توسعه و انسجام جامعه فراهم می‌کند. در حوزه‌ی پیوندهای اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایه‌ی احترام، مسئولیت‌پذیری و نظم در خانواده و مشارکت اجتماعی و اصلاح جامعه در سطح وسیع‌تر تأکید دارد، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایه‌ی محبت، فداکاری و گسترش دایره‌ی شمول روابط اجتماعی متمرکز است. در سطح پل‌های اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایه‌ی منطق، استدلال، حفظ حقوق و عدالت تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایه‌ی بخشش، گذشت، تحمل و محبت به همنوع تمرکز دارد. در زمینه‌ی پیوند با نهادها، قرآن بر تربیت بر مشارکت فعال و مسئولانه در جامعه و تقویت نهادهای جامعه اسلامی (خانواده، نهادهای دینی) تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت برای اطاعت از حکومت و خدمت به همه‌ی افراد جامعه، صرف‌نظر از دین و باورشان، تمرکز دارد. قرآن الگویی از تربیت اجتماعی را ارائه می‌دهد که بر تعادل میان حقوق و تکالیف، عدالت و نظم اجتماعی و مشارکت فعال در جامعه تأکید دارد. در مقابل، انجیل الگویی مبتنی بر محبت، ایثار، گذشت و خدمت بی‌قیدوشرط به همنوع را توصیه می‌کند.