تاملی بر نقش موتورسیکلت در فرآیند هویت‌یابی جوانان: مطالعه‌ای در شهرستان علی‌آباد کتول

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

2 دانشیار گروه انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/jasi.2026.733657
چکیده

در پژوهش حاضر به بررسی معنا و کاربرد موتورسیکلت در میان جوانان شهرستان علی‌آباد کتول پرداخته و تلاش کرده‌ایم با توجه به نقش اجتماعی و فرهنگی کالاها در زندگی روزمره، معنای موتورسیکلت را از منظر جوانان این منطقه مورد تحلیل قرار دهیم. با استفاده از نظریات مری داگلاس، هلگا دیتمار و مک‌کراکن، موتورسیکلت به‌عنوان کالایی فرهنگی و ابزاری هویتی مورد تحلیل قرار گرفته است. داده‌های این پژوهش در چارچوب رویکردی مردم‌نگارانه و از طریق تکنیک‌های مشاهده‌ی میدانی، مصاحبه‌های گروهی، نیمه‌ساخت‌یافته و عمیق با ۴۰ جوان گردآوری و سپس مورد کدگذاری و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهند که موتورسیکلت برای این جوانان فراتر از وسیله‌ای برای حمل‌ونقل است و معانی نمادینی چون استقلال، قدرت و بزرگی را دربرمی‌گیرد. این معانی از الگوهای فرهنگی بومی مبتنی بر کشاورزی نشأت گرفته و به‌عنوان چارچوبی هویتی مورد پذیرش جامعه قرار گرفته است. در نهایت، این مطالعه با تمرکز بر کاربرد موتورسیکلت و وضعیت استقلال جوانان، چهار تیپ مختلف از جوانان موتورسوار را شناسایی کرده است: نوآموز (در حال ورود به مناسک)، محافظه‌کار (مشغول آزمون استقلال)، فعال (در اوج مناسک و نیل به هویت مستقل) و بالغ (بازگشت به معنا و کارکرد اصلی و مرحله ادغام).