فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی پیامدهای بسیاری در سطوح منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای به دنبال داشت. به‌طوری‌که در سطح منطقه‌ای با برآمدن 15 کشور مستقل بزرگ و کوچک قلمرو سابق شوروی در حوزه‌های اروپایی و آسیایی، از یک‌سو باعث شکل‌گیری سیستم‌های منطقه‌ای به‌ویژه در قلمرو آسیایی آن، یعنی قفقاز و آسیای میانه شد و از سوی دیگر خلأ قدرت ناشی از فروپاشی شوروی و فقدان یک قدرت مسلط منطقه‌ای، منطقه را وارد بحران‌های ژئوپلیتیکی کرد. در چنین شرایطی یکی از قدیمی‌ترین بحران‌های سرزمین‌های قفقاز جنوبی بین دو کشور ارمنستان و آذربایجان بر سر منطقه قره‌باغ پدید آمد. درگیری‌های پراکنده به جنگی تمام‌عیار میان این دو کشور تبدیل شد که بر اثر آن، علاوه بر قره‌باغ، هفت منطقه دیگر جمهوری آذربایجان در خارج از قره‌باغ نیز به تصرف ارمنستان درآمد و درمجموع بیست درصد از خاک جمهوری آذربایجان اشغال شد. از زمان شروع درگیری‌ها، مذاکرات چندباره‌ای برای حل مسالمت‌آمیز مناقشه قره‌باغ با ابتکار سازمان ملل و میانجی‌گری برخی از کشورهای منطقه به آتش‌بس میان این دو کشور منجر شد ولی بارها نقض گردید تا اینکه در تاریخ ۱۰ نوامبر، طرف‌های درگیر، توافق‌نامه آتش‌بس را پذیرفتند. سؤال اصلی مقاله این است که چه عواملی سبب شده که کشورهای آذربایجان و ارمنستان آتش‌بس را پذیرفته و بر اجرای آن توافق کنند؟ پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه‌بر منابع کتابخانه‌ای انجام‌شده و هدف آن است که با بهره‌برداری از نظریه تصمیم‌گیری (مدل رضایت‌بخش)، عوامل تأثیرگذار بر توافق آتش‌بس در قره‌باغ را تبیین کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تغییر جغرافیای درگیری و تاکتیک نظامی، خطای محاسباتی ارمنستان، نبود توازن ژئوپلیتیکی و مداخله روسیه سبب شده تا در قره‌باغ آتش‌بس ایجاد شود.