فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدههویت به‌عنوان «کیستی مستقل» در دوران نوجوانی شکل می‌گیرد؛ مرحله‌ای که فرد از وابستگی دوران کودکی فاصله می‌گیرد و با چالش‌هایی در مسیر دستیابی به هویتی مستقل مواجه می‌شود. این دوره نقطه‌ی آغاز بحران هویت است؛ مفهومی که روان‌شناسان برای توصیف پیچیدگی‌های هویتی نوجوانان به‌کار می‌برند. بحران هویت در دوران نوجوانی یکی از چالش‌های اساسی روان‌شناختی و اجتماعی است که آثار عمیقی بر شکل‌گیری شخصیت و جهت‌گیری‌های رفتاری نوجوانان برجای می‌گذارد. این مقاله با بهره‌گیری از منابع غنی قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع)، به بررسی راهکارهای تربیتی در سه سطح تقویتی، جهت‌دهی و کنترلی می‌پردازد که می‌تواند در مدیریت و حل بحران هویت مؤثر باشد. در بخش نخست، به تبیین گرایش‌های فطری همچون پرستش‌گرایی، حقیقت‌طلبی، زیبایی‌گرایی، نوگرایی و محبت‌خواهی پرداخته شده و نقش آن‌ها در شکل‌گیری هویت مستقل بررسی گردیده است؛ سپس راهکارهایی برای کنترل امیال طبیعی همچون خودخواهی، دنیاگرایی، جاه‌طلبی و احساس‌محوری ارائه شده است که با تأکید بر فضائل اخلاقی، صبر، اعتدال و تقویت خداخواهی، مسیر تربیت هویتی نوجوان را هموار می‌سازند. نتایج مقاله نشان می‌دهد که راهکارهای مبتنی بر معارف اسلامی، در صورت اجرا از سوی خانواده، مربیان و نهادهای تربیتی می‌تواند موجب عبور سالم نوجوان از بحران هویت، رشد متوازن شخصیت و دستیابی به هویت اخلاقی، معنوی و اجتماعی مطلوب گردد.