فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده این پژوهش به‌منظور تبیین فرایند توبه بر اساس آیات قرآن با استفاده از روش داده‌بنیاد و با استقرای آیات قرآن کریم انجام گرفته است. پژوهشگران پس از واکاوی داده‌ها و کدگذاری باز، محوری و انتخابی اقدام به مفهوم‌پردازی و ارائه‌ی الگوی توبه کرده­اند. الگوی توبه مشتمل بر مقوله‌ی محوری عاملیت انسان در ایجاد توبه در خود با عوامل علّی از قبیل توابیت خداوند، ایمان و عمل صالح، رجا و امیدواری، عاملیت انسان است. توبه در شرایط خاصی همچون محیط سازنده، قاطعیت و جرئت­ورزی، خشیت و استعانت رخ می­دهد. شرایط تعدیل­کننده و تشدید­کننده‌ی توبه شامل جهل و ناآگاهی به خداوند، سرسختی و پافشاری بر گناه، ناآگاهی به حدود توان‌مندی­ها و ظرفیت خود، تحت ولایت شیطان بودن، جهل به گناه، تسویف و محیط بازدارنده و ناسالم است. انسان برای ایجاد توبه راهبردهایی از قبیل ارتباط با خدا، پاسخگویی اخلاقی فرد، انجام اعمال اصلاحی و جبرانی و خودآگاهی اخلاقی را اتخاذ می­کند که پیامدهایی همچون برخورداری از برکت­های دنیوی و اخروی، تطهیر از گناهان، فلاح و رستگاری و محبوب خدا شدن را برای فرد به دنبال دارند.