فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با هدف بازخوانی جنگ ایران و عراق از منظر پساانسان‌گرایی، به بررسی عاملیت اشیاء در بازتولید معنا و حیات جنگ می‌پردازد. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه نیروهای غیربشری -از جمله اسلحه، لباس، عکس، و اشیاء روزمره‌- در شبکه‌ای از تعاملات انسانی و غیرانسانی، در شکل‌دهی به تجربه زیسته، حافظه جمعی و نظام معنایی جنگ نقش ایفا کرده‌اند. چارچوب نظری مقاله بر مبانی اندیشه‌های برایان ماسومی، ارین منینگ، و دلوز و گتاری استوار است که در آن زندگی به‌مثابه شبکه‌ای از نیروهای درهم‌تنیده فهم می‌شود و عاملیت از انحصار انسان خارج می‌گردد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل ریزوماتیک داده‌های گردآوری‌شده از مصاحبه‌ها، یادداشت‌ها، عکس‌ها و متون خاطرات جنگ است. یافته‌ها نشان می‌دهند که ماشین جنگ ایران و عراق نه فقط سامانه‌ای نظامی، بلکه شبکه‌ای پویا از بدن‌ها، اشیاء و تکنیک‌ها بوده است که از خلال آن معنا، حافظه و زیست روزمره بازتولید ده بوند. اشیاء در این شبکه، به‌جای ایفای نقش ابزاری، به کنشگرانی فعال تبدیل شده که در تعامل با بدن و فضا، دلالت‌های فرهنگی و عاطفی تازه‌ای را پدید آورده‌ بودند. نتیجه نهایی پژوهش تأکید می‌کند که فهم جنگ به‌مثابه ماشین پساانسانی، امکان بازاندیشی و بازتعریف نسبت انسان با ماده، تکنیک و معنا را فراهم می‌سازد.