فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی نقش و کارکرد طلسم‏ها در فرهنگ عامۀ ایرانِ عصر قاجار می‌پردازد و مسئلۀ اصلی آن، فهم چرایی تداوم و کارآمدی این اشیای آیینی در نظام ذهنی و زیستی مردم آن دوره است. پرسش بنیادین مقاله آن است که طلسم‏ها در چه چهارچوب معرفتی‏ای معنا می‌یافتند و چگونه می‌توان آن‏ها را، فراتر از تلقی خرافی، به‌مثابۀ نمود نوعی شناخت نمادین تبیین کرد. پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ تفسیری و برپایۀ نظریۀ «آگاهی اسطوره‏ای» ارنست کاسیرر انجام شده و با اتکا به منابع تاریخی، سفرنامه‌ها، نسخه‌های علوم غریبه، و شواهد مادی باقی‌مانده سازوکار نمادین کارکرد طلسم‏ها را بازسازی می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در جهان‌بینی اسطوره‏ای مردم قاجار رابطۀ میان نشانه و واقعیت گسسته نیست، بلکه براساس منطق همانندی، مجاورت و مشارکت قدسی عمل می‌کند؛ ازاین‏رو، طلسم صرفاً بازنمای حفاظت نیست بلکه خودِ حفاظت است که در قالب نوشتار، ماده، و آیین متجسد می‌شود. نتیجه آن‏که فهم طلسم‏ها نیازمند درک نوعی عقلانیت نمادین است که در آنْ معنا از رهگذر تجربۀ زیسته و ارتباط قدسی با جهان حاصل می‌شود.