فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ضرب‌المثل‌ها مجموعه‌ای از افکار و تصوراتی هستند که به‌صورت عبارت‌ها و جمله‌های تمثیلی موجز بیان می‌شوند و منعکس‌کننده ارزش‌های فرهنگی مردمان یک جامعه هستند. ضرب‌المثل‌ها حامل بینشی عمیق از آداب ‌و رسوم، سنت‌ها، اعمال مذهبی و میراث فرهنگی یک جامعه هستند و از این‌رو به مردمان آن جامعه کمک می‌کنند تا مفهوم‌سازی مشترکی از جهان اطراف و تجربیات زندگی روزمره خود داشته باشند. به واسطه همین آشکارسازی مصادیق اشتراک فرهنگی است که در مطالعات مردم‌شناختی، ضرب‌المثل‌ها همواره از زوایای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرند. مقاله حاضر برآن است تا با بهره‌گیری از نظریه مدل‌های فرهنگی، که یکی از نظریه‌های مطرح در مردم‌شناسی شناختی است، دوازده مورد از ضرب‌المثل‌های زبان فارسی که در موقعیت‌های بحرانی و چالش‌برانگیز مورد استفاده قرار می‌گیرند را در میان بیست اطلاع‌رسان فارسی‌زبان بررسی کند و با کمک روش توصیفی­تحلیلی، آزمون شباهت و مقیاس‌گذاری چندبعدی نشان دهد که گویشوران زبان فارسی در موقعیت‌های بحرانی دارای چه مدل‌های فرهنگی فعالی برای حل مسئله هستند.  هدف از انجام این پژوهش گشودن راهی برای یافتن پاسخی از منظری ذهنی­شناختی به این پرسش است که مدل‌های فرهنگی و استراتژی‌های فرهنگی حل مسئله «من فارسی‌زبان ایرانی» در شرایط بحرانی و چالش‌برانگیز کدام‌اند. نتایج بدست آمده از پژوهش نشان داد که «تلاش برای تغییر شرایط»، «تغییر نگرش نسبت به شرایط»، «سازگاری با شرایط بحرانی» از جمله مدل‌های فرهنگی‌ای هستند که افراد در مواقع بحرانی و بروز مشکلات از آنها به‌عنوان استراتژی حل مسئله استفاده می‌کنند.