ارزیابی عوامل اثرگذار بر رقابت‌پذیری صنعت گردشگری در فرآیند توسعه منطقه‌ای (نمونه موردی: شهرستان مرند)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی و معماری، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2023.2014270.1061
چکیده

رقابت‌پذیری، اتخاذ سیاست ها برای تقویت توسعه منطقه ای با مفروض‌داشتن نوعی از رقابت بین مناطق، بر سر جذب سرمایه های مادی و انسانی مؤثر به منظور نیل به تعالی و پیشرفت در گردشگری است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ‌ تحلیلی و علی ـ مقایسه‌ای است. نتایج آزمون تی نشان می‌دهد که بالاترین میانگین هریک از ابعاد اثرگذار بر رقابت‌پذیری گردشگری شهرستان مرند به‌ترتیب شامل کالبدی و زیرساختی (3.48)، اقتصادی (3.47)، اجتماعی ـ فرهنگی (3.39)، بوم‌شناختی و طبیعی (3.25) و تجاری و سیاسی (3.00) می‏باشد. در بین عوامل، کیفیت نظام‌های کسب و کار گردشگری در بعد اقتصادی دارای بالاترین ارزش بوده است. همبستگی بین ابعاد با میزان اثرات گردشگری، ابعاد اقتصادی، تجاری و سیاسی بیشترین همبستگی را با عامل گردشگری رقابتی نشان می‌دهد. بررسی اثرات گردشگری رقابتی بر ابعاد توسعه در آزمون رگرسیون خطی چندگانه نشان می‌دهد که رابطه‌ی محکمی بین اثرات گردشگری رقابتی و و شاخص‌های اثرگذار موجود وجود دارد (R=0.99) . درمجموع ساختارهای 5‌گانه توانستند 0.71 درصد از تغییر واریانس در گردشگری رقابتی را پیش‌بینی کنند ((F(9,74)= 41.22 p<0.05 . به‌جز بعد کالبدی و زیرساختی (1.125) که رابطه معنادار مثبتی با گردشگری رقابتی داشت،‌ چهار شاخص اقتصادی (0.041-‌‌‌)، اجتماعی ـ‌ فرهنگی (0.054-)، تجاری و سیاسی (0.060-) و بوم‌‌شناختی و طبیعی (0.025-) فاقد این وضعیت بودند. بر مبنای 3192 ارزش محاسبه شده در ماتریس اولیه اثرات متقاطع، مزیت‌گرایی هوشمند به عنوان تأثیرگذارترین و بهره‌وری بخش گردشگری به‌عنوان تأثیرپذیرترین پیشران‌ها شناسایی شدند.