فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرت تفسیری- معنایی برخی واژه‌ها یا فرازهای قرآن موجب شده تا گاه، جایگاه آنها بر اساس هدف ویژه‌ای که در بستر بافت و سیاق منحصر به خود دارند؛ از سوی برخی تفاسیر رعایت نگردد. این مسأله، باعث عدم مداقه لازم در فهم صحیح و تفسیرکاربردی آیه می‌شود. مقاله حاضر با در نظر گرفتن این نکته مهم، با روش توصیفی تحلیلی به تأمل در تفسیر آیه 84 سوره یوسف در قرآن پرداخته و رویکرد انتقادی خود را با تمرکز بر واژگان و عبارات کلیدی آیه و نیز توجه به سیاق و تفسیر قرآن به قرآن تبیین نموده است. برون‌رفت واکاوی نقادانه و پرسشگرانه این مقال با تقسیم آیه به چهار فراز محوری «وَ َتَوَلَّى عَنْهُمْ»، «وَقَالَ یَا أَسَفَى عَلَى یُوسُفَ»، «وَابْیَضَّتْ عَیْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ»، «فَهُوَ کَظِیمٌ» و تمرکز بر واژگان «َتَوَلَّى»، «أَسَف»، و «کَظِیم» به همراه تامل در مفاهیم آیات قبل و بعد، مفهوم‌شناسی و تبیینی متفاوت با عموم تفاسیر نتیجه می‌دهد. در این تبیین، واژگان ذکر شده به خصوص «کَظِیم» دلالت برابراز خشم و اندوه یعقوب (ع) دارند و آیه در بستر خود، مواجهه ای دو سویه از ایشان را تقریر می‌نماید که از یک سو به جهت گزاره-های تربیتی و اثرات اخلاقی بر فرزندان گنهکار برای بازگشتشان از خطا قابل توجه و کاربرد است و از سوی دیگر اثرات جسمانی همچون نابینایی ناشی از شدت حزن و اثر رفتار فرزند بر پدر را به تصویر می‌کشد.