شناسایی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای تاب آوری پاندمیک شهری بر مبنای فرا تحلیل ادبیات
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
4 دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز
doi
10.22034/ispdrc.2023.2010059.1045چکیده
اهداف: بهرهگیری از مؤلفهها و شاخصهای تابآوری شهری بهعنوان رویکردی که به شهرها برای حفظ یا بازگشت سریع کارکردهای مطلوب در مواجهه با یک بحران کمک مینماید، میتواند آسیبهای ناشی از شیوع بیماریهای پاندمی در شهرها را کاهش دهد و عملکردهای ابعاد مختلف زندگی شهری را حفظ نماید. بدین منظور هدف این پژوهش شناخت ابعاد، مؤلفهها و شاخصهایموثر بر تابآوری پاندمیک شهری براساسرویکرد مرور سیستماتیک پژوهشهای گذشته است. روش ها: روش مرور سیستماتیک شامل مراحل تعریف، جستوجو، انتخاب و تحلیل است. فرایند جستوجوی منابع مرتبط با پژوهش در ژانویه 2023 صورت گرفت. جستوجوی اولیه به شناسایی 768 منبع منتهی شد. از این میان، 89 منبع با موضوع پژوهش تطابق داشت که درنهایت 51 مقاله برای ورد به تحلیل نهایی انتخاب شدند.یافته ها: یافتههای پژوهش حاکی از آن است که تحقیقات در زمینه تابآوری در برابر بحرانهای پاندمیک پس از ظهور بیماری کووید 19 آغازشده است و بیشتر مقالات در این حوزه از سال 2021 و بعدازآن منتشرشدهاند همچنین بیش از 80 درصد مطالعات در کشورهای آسیا و اتحادیه اروپا انجامشده است. در این میان کشورهای چین، ایران و آمریکا به ترتیب بالاترین میزان مطالعات را به خود اختصاص دادهاند. درمجموع 57 مؤلفه و 151 شاخص مؤثر در حوزه تابآوری پاندمیک شهری شناسایی شد. دستهبندی مؤلفههای مستخرج از منابع در 9 بعد هوشمندی، زیرساختی، کالبدی-ساختاری، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی، نهادی، مدیریتی، زیستمحیطی و صلاحیت و شایستگی جوامع پیشنهادشده است. نتایج: بر اساس نتایج تحلیل محتوا مشخص شد که ابعاد زیرساختی و هوشمندی جزو پراهمیتترین حوزههای ارتقاء تابآوری پاندمیک شهری هستند.