ارزیابی مؤلفه‌های امنیت زیست محیطی در کلان‌شهر تبریز

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه مراغه

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه مراغه

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه مراغه

doi
10.22034/ispdrc.2023.2013405.1058
چکیده

امروزه شهرها از مشکلات و آسیب­های جدی در زمینه­های مختلف به‌خصوص چالش­های زیست‌محیطی رنج می­برند. تمرکز جمعیت در شهرها و عدم تناسب بین رشد خدمات و زیرساخت­های شهری به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، مناطق شهری را از نظر معیارهای پایداری زیست‌محیطی و کیفیت زندگی با انواع آسیب­های زیست‌محیطی مانند آلاینده­های هوا، شنیداری، دیداری، مشکلات دفع فاضلاب و زباله، تأمین آب بهداشتی و غیره مواجه ساخته است. تداوم این‌گونه آسیب­ها، به‌ویژه با شکل و کارکردی که در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران دارد، بحران‌آفرین و هشداری بر ناپایداری زیست‌محیطی به‌ویژه در کلان‌شهرها است؛ بنابراین هدف این پژوهش ارزیابی و سنجش مؤلفه­های امنیت زیست‌محیطی در شهر تبریز است زیرا محیط‌زیست یکی از مهم‌ترین بخش­ها در فرایند برنامه‌ریزی توسعه شهری بوده و لذا توجه به آن در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها امری اجتناب‌ناپذیر است. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی است. جمع­آوری داده­ها به‌صورت میدانی و پرسشنامه­ای بوده و برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از آزمون­های تی تک­نمونه‌ای، رگرسیون گام‌به‌گام، سوارا و واریانس یک‌طرفه استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مقدار میانگین امنیت زیست‌محیطی با آزمون تی ­تک‌نمونه­ای: برای شاخص کیفیت خاک 69/2، کیفیت آب 32/2، کیفیت هوا 91/1، مدیریت شهری 67/2، زیرساختی 42/2 و فرهنگ و آگاهی شهروندان 54/2 می­باشد. میزان میانگین امنیت زیست‌محیطی کل شهر تبریز نیز برابر 43/2 است (پایین‌تر از حد مبنا 5/2) که نشان می­دهد شهر تبریز از لحاظ امنیت زیست‌محیطی در وضعیت تنش اکولوژیک قرار دارد.