تحلیل جامعهشناختی نگرشهای کلیشهای و پیشداوری در میان اقوام ایرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
پژوهش حاضر کاوشی در تحلیل جامعهشناختی نگرشهای کلیشهای و پیشداوری در میان اقوام ایرانی است. روش مطالعه، کیفی و تحلیل مضامین بر اساس نظریه مبنایی است که با 11 نفر از قومهای کرد، لر، ترک و فارس با روش مصاحبه عمیق تا رسیدن به اشباع نظری از طریق پرسشنامه نیمهساختارمند مصاحبه شده است. تجزیه و تحلیل دادهها بر اساس کدگذاری باز و تحلیل مضمون انجام و بر اساس رویکرد استراوس و کوربین، مفاهیم در سه گروه شرایط زمینهای، مداخلهای و میانجی در شکلگیری نگرشهای کلیشهای و میانجی درباره اقوام ایرانی دستهبندی شد و یک مدل پارادایمی برای تحلیل جامعهشناختی نگرشهای کلیشهای و پیشداوری در میان اقوام ایرانی استخراج شد. علل پیدایش تصورات قالبی و پیشداوری در میان اقوام عمدتاً تحت تأثیر احساس نیاز به اقتدار، ایجاد یا حفظ قدرت در برابر هژمونی دولتها، رقابت میان گروههای قومی برای کسب قدرت و منزلت، ستیز میان منافع درون قومی در برابر منافع اقوام دیگر، حفظ تعلق به فرهنگ و قومیت و کسب هویت اجتماعی از طریق ازدواج درونگروهی است. در میان اقوام اقلیت، مقابله با هژمونی فرهنگی و زبانی قوم مسلط در پایتخت و در میان قوم فارس حفظ برتری و رسمیت زبان فارسی به عنوان شرایط علّی تصورات قالبی و پیشداوری بیشترین نقش را دارد. نظامهای اجتماعی، اعم از نظام آموزشی رسمی و غیررسمی، رسانهای، سیاسی و مذهبی، تصورات قالبی و پیشداوری را در ایران تولید و بازتولید میکنند.
