سنگنبشته سَرکُول الیگودرز، یادمانی از ساخت ایلراه بختیاری در عهد صفوی
نویسندگان
1 دکتری باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، لرستان، ایران.
2 دکتری سازههای آبی، شرکت آب منطقهای لرستان، لرستان، ایران
doi
چکیده
از اوایل حکومت اتابکان لر، ایل بختیاری که در بخشی از قلمرو حکومتی لر بزرگ سکنی داشته، همواره به صورت کوچنشینی زندگی میکردند و با احداث جاده و پل در مسیرهای کوهستانی و صعبالعبور، ایلراههایی میساختند تا قلمرو سردسیری آنها را به قلمرو گرمسیری متصل کند. ایلراه چهارلنگ، از بزرگترین این راههاست. صعبالعبورترین مسیر این ایلراه از سَرکُول واقع در میانکوه الیگودرز شروع و پس از عبور از پل کُول واقع بر رودخانه بزرگ بختیاری، به کوه سالند ختم میشود. بررسیهای میدانی نویسندگان نشان داد آثاری از یک جاده قدیمی در حد فاصل سرکول تا پل کول وجود دارد که در تمام نواحی صعبالعبور این مسیر با تراشیدن سنگ، به ساخت یک جاده سنگفرش با سنگ و ملات ساروج و چندین دهانه پل اقدام کردهاند. در آغاز این جاده از سمت الیگودرز، یک سنگنبشته بر تختهسنگ بزرگی نقش بسته که نویسندگان برای اولین بار با دقت به بازخوانی آن پرداختند. این سنگنبشته حکایت از آن دارد که ساخت این جاده توسط یوسفخان بختیاری یکی از حاکمان محلی ایل بختیاری در سال 1091 هجری قمری به اتمام رسیده است. در آغاز این جاده در سرکول نیز آثاری از یک قلعه تاریخی بزرگ و حصار و باروهای آن وجود دارد که به قلعه خلیلخان معروف است. در این نوشتار به معرفی این سنگنبشته و ابنیههای ساخته شده در این مسیر و ارتباط آن با سلسله حاکمان بختیاری عهد صفوی پرداخته میشود.کلیدواژهها: سنگنبشته، سرکول، ایلراه بختیاری، یوسفخان، دوره صفویه
