فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فلات ایران از بزرگ‌ترین مناطق دارای بیشترین و متنوع‌ترین جایگاه‌های باستان‌شناختی سنگ‌نگاره در جنوب‌غرب آسیاست. سنگ‌نگاره‌ها آثاری هنری با کارکردهای گوناگون، و از موضوعات قابل توجه باستان‌شناسی و انسان‌شناسی هنر هستند. آن دو، بر اهمیت سنگ‌نگاره‌ها اعم از نقاشی‌شده و حکاکی‌شده برای بازشناسی و درک شیوه‌های سنتی زندگی، گیتی‌شناختی و ایدئولوژی و آیکونوگرافی گروه‌ها و جوامع از پیش از تاریخ تا زمان‌های اخیر تأکید دارند. این بیان تصویری به‌مثابه بازنمایشی از ویژگی‌های ترسیمی جوامع عموماً نانویسا در بازه‌های زمانی و موقعیت‌های مکانی مختلف، از ابزارهای اصلی ارتباط بصری برای اطلاع‌رسانی بوده‌اند. مطالعات سنگ‌نگاره همواره با دو چالش اصلی: یکی کشف و درک شواهد مبنی بر هویت‌های فرهنگی بر پایه رویکردهای تحلیلی، و دیگری فهم پیوستگی و ناپیوستگی ویژگی‌ها به‌لحاظ زمانی و مکانی، مواجه بوده است. باستان‌شناسی اغلب از سبک و رویکردهای مبتنی بر آن برای شناسایی و تحلیل سنگ‌نگاره‌ها به‌مثابه ابزاری به‌منظور درک سازمان اجتماعی، مرز و قلمروگرایی، برهم‌کنش‌های انسانی-محیطی، و درک توالی‌های زمانی استفاده می‌کند. در این پژوهش مفهوم سبک، تحلیل سبکی و روش آن در چارچوب باستان‌شناسی هنر بررسی شده و کارکرد آن بر پایه مطالعه موردی سنگ‌نگاره ارائه شده است. یافته‌ها و نتایج بیانگر آن است که ایجاد سنگ‌نگاره در فلات ایران به‌مثابه سنت از اواخر پیش از تاریخ تا زمان‌های اخیر رواج داشته و علاوه بر بازنمایش ویژگی‌های اشتراکیِ سبکیِ بسیار، دارای خصوصیات سبکیِ منطقه‌ای و روندهای متفاوت تغییرات نیز بوده‌اند. بنابراین سنگ‌نگاره‌ها را می‌توان شبکه‌ای از قلمروهای فرهنگی-هنری لحاظ کرد که در فرایندی پیوسته از تغییر و انطباق‌پذیری با برخی ویژگی‌های مشترک سراسری قرار داشته، در حالی ‌که ویژگی‌های مکانی و زمانی آن‌ها بر هویت‌های منطقه‌ای تأکید داشته‌اند.