نقش سرمایه اجتماعی در ماندگاری و کارآمدی صندوقهای قرضالحسنه غیررسمی خانگی با عاملیت زنان
نویسندگان
1 استادیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد انسان شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
چکیده
در چند دهه گذشته در ادبیات توسعه علاقه به صندوقهای مالی خرد جهت تأمین منابع مالی با هدف کاهش فقر و اشتغال به ویژه در کشورهای توسعهنیافته مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع در ایران دارای پیشینه قدیمی بوده و در طول سالیان دراز همیشه صندوقهای قرضالحسنه وجود داشته و کارکرد اجتماعی و اقتصادی مؤثری به ویژه در تأمین مایحتاج ضروری افراد جامعه ایفا داشتهاند. در پژوهش حاضر تلاش شده است به این سؤال پاسخ داده شود که کدام مؤلفههای اجتماعی باعث ماندگاری و کارآمدی صندوقهای خانگی در جامعه شده است. پیشفرض نظری این بوده که سرمایه اجتماعی درونگروهی نقش بسیار مهمی در ایجاد و تداوم فعالیت این صندوقها داشته است. در پژوهش حاضر با روش کیفی و به صورت موردی دو صندوق خانگی انتخاب شده و با 43 نفر از مردان و زنان عضو این صندوقها به طور عمیق مصاحبه شده است. دادهها در چارچوب روش کیفی نظریه زمینهای کدگذاری و تحلیل شده است. نتایج نشان میدهد این صندوقها برآمده از سرمایه اجتماعی درونگروهی هستند و با کارکردهای مؤثر، نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی درونگروهی در اجتماعات محلی ایفا میکنند. این صندوقها عموماً با محوریت زنان تشکیل شده است. مجموع شرایط علی، زمینهای، مداخلهگر، راهبردها و پیامدهای شکلگیری این صندوقها در ارتباط با مقوله جنسیت قابل تبیین است و نقش متغیر جنسیت در این زمینه گویا است.
