حقوق و وظایف زن درسوره‌ی نساء و استنباط نقش‌های تربیتی آن‌ها

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 گروه آموزشی علوم قرآنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

3 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22034/iued.2024.2018232.2554
چکیده

مبحث حقوق و وظایف زنان، به عنوان دو مبحث جدی و به هم پیوسته، جایگاه ویژه‌ای دارد. این امر، از ابعاد: تربیتی، اجتماعی، حقوقی، روان‌شناسی، تاریخی و سیاسی، همواره مورد توجه ادیان و مذاهب مختلف بوده است. نگرش ادیان به این موضوع، نگرشی تاریخی و متفاوت است. در این میان، قرآن در جاهای مختلف و البته به شیوه‌های مختلف، به تبیین ابعادی از این مسئله پرداخته است.ابعادی که هریک به تنهایی مهم است. بعد تربیتی اما، کمتر مورد توجه مفسرین و متخصصین بوده است. از این‌رو، پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به این سوال که از منظر تربیتی جایگاه حقوق و وظایف زن در قرآن را چگونه می‌توان تبیین نمود، صورت گرفت. برای دست‌یابی به این هدف، از روش پژوهش‌های توصیفی- تحلیلی و استنباطی، بهره گرفته شد. این امر در دو گام اصلی و چند مرحله صورت پذیرفت: در گام نخست: سوره نساء و ترجمه‌ی آن چندین بار مطالعه‌ شد. در مرحله‌ی دوم، موضوع‌های خاص هر آیه، احصاء و حدود (118) موضوع در کل (۱76) آیه سوره بیان گردید.در مرحله‌ی دوم، مختصات واژه‌گان حوزه زنان در این سوره (کلمه، شماره آیه و تعداد تکرار)، در 134مورد احصاء شد. درگام دوم: استنباط دلالت‌های تربیتی از 32 آیه مرتبط با حوزه زنان در85 مورد صورت گرفت و58 استنباط تربیتی حاصل آمد که در 7 موضوع: عقلانی، اخلاقی، دینی، اجتماعی، اقتصادی، فقهی/ حقوقی، تربیتی، طبقه‌بندی شدند. کاربست یافته‌‌های تربیتی این مقاله در مواجه با نگره قرآنی در باب زنان در سوره نسا، مورد پیشنهاد است.