واکاوی ابعاد تقوا در قرآن با رویکرد تربیتی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی و مدیر گروه آموزشی دانشکده علوم قرآنی شاهرود

doi
10.22034/iued.2024.2019730.2568
چکیده

تقوا نیرویی است که به وسیله آن انسان بر تمایلات خود تسلط یافته، و خواسته‏هاى نفسانی را در محدوده رضایت الهی ارضا می‌نماید. تقوا یکی از مهم‌ترین فضایلی است که از ابعاد مختلف در تربیت انسان تاثیر بسزایی دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، در پیِ یافتن ابعاد و گستره تقوا، از منظر قرآن با رویکرد تربیتی است. از نگاه قرآن تقوا دارای ابعاد اعتقادی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی‌ست. تقوای اعتقادی یعنی اصول اعتقادی صحیح، مبرا بودن از شک و پندارهای نادرست،که نقش ریشه ای و پایه‌ای در تربیت انسان دارد، اصل و بنیان تربیت صحیح، صحت و درستی اعتقادات است. تقوای اقتصادی به معنای فعالیت‌های اقتصادی صحیح، کار و تلاش برای کسب درآمد حلال، اجتناب از مال حرام، ربا، اسراف، کم فروشی، و احتکار، نیز ادای حقوق مالی که از مهم‌ترین مولفه‌های تربیت انسان در بُعد اقتصاد و امور مالی است. تقواى اجتماعى ایجاب می‌کند انسان در صحنه‏هاى مختلف اجتماعى حضور فعّال داشته، ولی در تعامل با مردم در همة محیط‌ها، با انصاف، خداترس، امانت‌دار و صادق باشد. قرآن دین را از سیاست جدا نمى‏داند، سیاست در اسلام به معنای پشت هم اندازی، فریب و دروغ گفتن به افکار عمومی نیست، تقوای سیاسی، یعنی هر کس که در کار سیاست است، سعی کند با مسائل سیاسی صادقانه و دردمندانه و از روی دلسوزی برخورد کند و در همه امور جهت گیری مفید برای خدا، اسلام و مردم داشته باشد.