خوانشی نشانهشناختی از فرایند شکلگیری آوازهای فروشندگان بازارِ بزرگ رشت
نویسندگان
1 دانشیار گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
2 کارشناسیارشد اتنوموزیکولوژی، دانشکده موسیقی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
نظام معناییِ شکلگرفته در سپهر نشانهای بازارها، علاوه بر عناصری که حول مناسبات اقتصادی سامان یافتهاند، نشانهها و عناصر فرهنگی را نیز در برمیگیرد. بهنظر میرسد که شناخت و درک دقیق از نحوه شکلگیری پدیدههای فرهنگی و نیز نظم مستقر در بازارها، با تأکید بر مختصات فرهنگیِ این فضاهای شهری تسهیل میشود. از این رو، مطالعه بازار با تأکید بر عناصر و نشانههای فرهنگی موجود در آن، امکانی را فراهم میکند تا تعاملات انسانی و دادوستدها، نه فقط بر مبنای مناسبات اقتصادی، بلکه از منظر فرهنگی نیز مورد توجه قرار گیرند. در این مقاله، پدیده صوتیـموسیقاییِ آوازهای فروشندگان در بستر بازار بزرگ شهر رشت، با عنوان «جارـآوا»، مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف از نگارش این مقاله، علاوه بر ابهامزدایی از اصطلاحات شکلگرفته درباره این پدیده صوتیـموسیقایی و ارائه مفهومی متناسب با ماهیت آن، بررسی فرایند شکلگیری این آوازها در بازار بزرگ شهر رشت است. از این رو، پرسش اصلی، معطوف به این مسئله است که فرایند شکلگیری جارـآواها در بستر بازار بزرگ شهر رشت، از چه مجرایی و تحت تأثیر چه عواملی محقق شده است. نظریه نشانهشناسی فرهنگی در مقام چارچوب نظری، مورد استفاده قرار گرفته و یافتههای تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی شدهاند. نتایج حاصل از این مقاله نشان میدهد که حضور مشاغل دستفروشیِ حاشیه بازار در متن اصلی، به شکلگیری ذهنیتی «بساطگونه» در سپهر نشانهای بازار منتج شده است. بنابراین حضور کُنشِ آواییِ «جار زدن»، بهعنوان پدیدهای حاشیهای که از طریق ذهنیتی بساطگونه در متن بازار تسری یافته، زمینهساز خلق پدیدهای با عنوان «جارـآوا» در متن فرهنگی بازار شده است.
