فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیین‌های باستانی بر محور نیاز انسان به پیوند با سایر انسان‌ها شکل گرفته و ارزش و انسجام اجتماعی را در خود متبلور ساخته است. عناصر فرهنگی در برخورد با پدیده‌های گوناگون اجتماعی، به تغییر تن می‌سپرد، به گونه‌ای که از ارزش بنیادین نشانی نمی‌ماند. آیین چهارشنبه پایان سال (چهارشنبه‌سوری) که برای مطالعه موردی انتخاب شده است، شامل همین توصیف است. پژوهش حاضر با نگاهی به گذشته برگزاری این آیین در ایران، بازتولید آن را در نظر دارد. به همین منظور با بررسی اسنادی و روش پیمایشی (نمونه‌گیری خوشه‌ای) به توصیف و تبیین این مراسم آیینی می‌پردازد. جامعه آماری این پژوهش شهروندان تهرانی و به طور مشخص سه منطقه شهری 3، 7 و 19 (جمعاً 935.827 نفر) را دربرمی‌گیرد که بر این اساس، حجم نمونه با فرمول کوکران 384 نفر برآورد شد. نتایج حاصل از آزمون ضریب همبستگی نشان داد بین آشنایی با کارکردهای فرهنگی مراسم چهارشنبه‌سوری، نظارت اجتماعی، مشارکت گروه‌ها، سازمان‌های اجتماعی مؤثر در جامعه‌پذیری، و تعامل و مشارکت با همسایگان با نحوه برگزاری مراسم چهارشنبه‌سوری رابطه معنادار وجود دارد. حاصل نظرسنجی بیانگر ضروری بودن رسیدگی به جوانب گوناگون موضوع و از جمله میزان آگاهی از پیشینه مراسم، نحوه مشارکت، نقش نهادها و سازمان‌های مؤثر در جامعه‌پذیری و فرهنگ‌پذیری و در نهایت «ضرورت مدیریت مراسم» از دید شهروندان تهرانی است.