حق ارث در بین زنان عشایر (مورد مطالعه: طایفه سِیَل در شهرستان دلفان، استان لرستان)

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

2 استاد مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

3 دانشیار گروه توسعه و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

حق ارث زنان یکی از مهمترین حقوقی است که در برخی جوامع نادیده گرفته شده است. در اکثر جوامع عشایری، با وجود همراهی زنان با مردان در امور زندگی، زنان از حق ارث محروم هستند. برای پاسخ به چرایی وجود این مسئله، پژوهش حاضر در بین طایفه سِیَل در شهرستان دلفان استان لرستان با رویکرد کیفی و مصاحبه‌های عمیق و روش تحلیل مضمون انجام شده ‌است. بر اساس یافته‌های پژوهش، طی صد سال اخیر، حق ارث در بین زنان عشایر سِیَل تغییر محسوسی نداشته است و در مورد موضوع پرداخت ارث به زنان، طایفه سِیَل به قوانین رسمی و اصول شرعی توجه نمی شود، و صرفاً بر اصول عرفی برگرفته از نظام ایلی تأکید دارند. نظام ایلی مشروعیت‌بخشی‌ها و توجیه‌کننده‌هایی در راستای واگذاری حق ارث به مردان طایفه و نیز عدم مطالبه و پرداخت ارث به زنان را ایجاد کرده است. با این حال نظام ایلی در طایفه سِیَل برای زنان ایل همواره روزنه‌های امید و حق ریشه را در طایفه باقی گذاشته و با انتقال و ثبت رسمی ارث به مردان مقابله کرده است. در مجموع، عوامل اقتصادی در بین عشایر، ساختار اجتماعی محکمی را ایجاد کرده‌‌اند. با اینکه امروزه، آن عوامل اقتصادی بی‌اهمیت شده‌اند، اما ساختار اجتماعی از چنان استحکامی برخوردار است که اجازه نمی‌دهد زنان حق ارث را مطالبه و دریافت کنند.