فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خودگردانی هدفی است تربیتی، با محوریت پرورش توانایی انتخاب آزاد و مستقل در متربی. با وجود تاکید اکثر صاحب نظران این حوزه بر ناسازواری تربیت دینی با این هدف تربیتی، بررسی آموزه‏های قرآنی به عنوان نقشه ی راه تربیت، در دین اسلام مبین بازتعریفی جامع از خودگردانی فردی است. از این رو پژوهش حاضر به شیوه‌ی‌ تحلیلی – استنتاجی به دنبال ارائه‌ی تبینی اسلامی از خودگردانی فردی با محوریت آیات قرآنی است. در این پژوهش، روابط چهارگانه انسان با خود، خدا، خلق، و طبیعت بستر تبیین خودگردانی فردی مبتنی بر آیات قرآنی قرار گرفته است. یافته های تحقیق حاضر نشان می دهد در بستر ارتباط با خالق، اختیار و اصالت انتخاب به عنوان دو مولفه‌ی خودگردانی، با تفویض خلافت به انسان و برخورداری از عقل و اندیشه به منصه‌ی ظهور می‌رسد. در این حالت، ارتقاء مرتبه‌ی وجودی و محوریت عقل در برابر هوا و هوس به تقویت خودگردانی منجر شده و عبودیت، بستر ظهور درجات متفاوتی از خودگردانی انسان می-گردد. در گستره‌ی ارتباط انسان با خود، حاکمیت نفس اماره بر انسان، مانع بزرگ خودگردانی است؛ با ظهور نفس لوامه و عقل ملامت‌گر، مقدمات تحقق خودگردانی فردی فراهم می‌شود و عالی‏ترین مرتبه‌ی خودگردانی، در صاحب نفس مطمئنه تجلی می‌یابد. قلمروهای سه‌گانه نفس، ارتباط انسان با سایر ارکان هستی را تحت‏الشعاع قرار می‌دهد و با توجه به درجه‌ی خودگردانی در هر مرتبه‌ی وجودی، فرد رویکردی متفاوت اتخاذ می‌کند.