مراسم نوروزی بی‌بی‌گردی در بخش نیمبلوک شهرستان قاینات استان خراسان جنوبی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مردم شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران

2 کارشناسی ارشد باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران

doi
چکیده

 استان خراسان جنوبی واقع در شرق ایران گرچه به لحاظ تقسیمات سیاسی کشور، استانی جدید به شمار می‌آید که در سال 1383 با تفکیک از استان خراسان تأسیس شد، اما منطقه‌ای با سابقه تاریخی طولانی و برخوردار از فرهنگی درخشان است. مردم خراسان جنوبی بسیاری از سنت‌ها و آداب و رسوم پیشینیان خود را تا به امروز حفظ کرده‌اند. شاید شرایط خاص جغرافیایی و محیطی این منطقه و به نوعی محصور بودن آن در میان مناطق کویری و دور بودن از مراکزی که کانون تحولات فرهنگی بوده‌اند، سبب شده است که فرهنگ این منطقه در طول زمان به کندی دچار تغییر شود. مراسم نوروز و برخی آیین‌های مربوط به آن از جمله سنت‌هایی هستند که در حال حاضر نیز در شهرها و به ویژه روستاهای این استان برگزار می‌شوند. مهم‌ترین آیین‌های نوروزی در اکثر مناطق خراسان جنوبی، چهارشنبه سوری، مراسم تحویل سال، دید و بازدید و سیزده بدر هستند. اما در شمال شهرستان قاینات، آیین نوروزی دیگری به نام «بی بی گردی» در روز 12 فروردین اجرا می‌شود که در نوع خود کم‌نظیر است. این مراسم که هنوز در بین اهالی روستاهای بسکاباد و کارشک بخش نیمبلوک شهرستان قاینات اجرا می‌شود، کارکردهای متنوعی دارد و از زوایای گوناگون می‌توان به بررسی آن پرداخت. این مقاله حاصل پژوهشی است که برای نخستین بار یکی از مؤلفان به منظور تهیه پرونده پیشنهاد ثبت «مراسم بی بی گردی» در فهرست میراث معنوی کشور انجام داده است. این مراسم در پاییز 1396 به شماره 1457 در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده است.