تبیین مفاهیم میراث فرهنگی ناملموس از طریق تقابلهای دوتایی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد ایران شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
در سال ۲۰۰۳ با شکلگیری معاهده «حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس» این مفهوم به معیاری بینالمللی در زمینه شناسایی و پاسداری از فرهنگ انسانی تبدیل شد؛ معاهدهای که برخی آن را چرخشی مردمشناختی در سیاستهای حفاظت یا پاسداری از میراث فرهنگی بشر در یونسکو دانستهاند. شرح و تبیین مفهوم میراث فرهنگی ناملموس از دو نظر اهمیت دارد: نخست آنکه در قیاس با سایر مفاهیم مرتبط با معاهدات مشابه، جوانتر است و دیگر آنکه به دلیل جوهره غیرمادی و سیالش در قیاس با نمودهای مادی و ملموس فرهنگ، نیازمند بحث، مداقه و تبیین بیشتری است. از آنجا که این مفهوم بر مبنای یک تقابل یعنی ملموس-ناملموس شکل گرفته است، یکی از راههای درک و حتی نقد آن، استفاده از تقابلهای دوتایی یا دوگانیهاست. در این پژوهش یازده دوگانیِ مرتبط با میراث فرهنگی ناملموس استخراج شد که در خود معاهده و متون مبنایی تدوینکنندگان یا شارحان آن آمده است: مواردی مانند شفاهی-مکتوب، فرایند-محصول، حفاظت-پاسداری، جهانشمولگرایی-نسبیگرایی، مادی-غیرمادی، پویایی-ایستایی، تشخیصِ بیرونی-تشخیصِ درونی، جهانِ مالی-جهانِ جنوبی، جماعت-فرد، مرزهایفرهنگی-مرزهای سیاسی و گذشتهمحوری-تداوم در طول زمان. بررسی این تقابلها هم ما را به درک عمیقتری از مفهوم میراث فرهنگی ناملموس میرساند و هم روشن میکند که این تقابلها نمیتوانند یکدیگر را حذف کنند و مکمل هم هستند و یک همبستگی و نه تضاد، بین تجلیات ملموس و ناملموس میراث فرهنگی بشریت وجود دارد.
