مفهوم‌پردازی پدیده سایش از منظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های جامع شهر تهران؛ مطالعه‌ای زمینه‌ای

نویسندگان

1 استاد گروه برنامه‌ریزی آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

2 استادیار گروه نوآوری آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر مفهوم ­پردازی پدیده سایش از منظر اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های جامع شهر تهران بود. این پژوهش در سپهر فلسفی تفسیرگرایی با رویکرد کیفی و بر اساس روش پژوهش نظریه مبنایی (با رهیافت ساخت‌گرایانه چارمز) صورت گرفته است. برای جمع‌آوری داده‌ها از اطلاع‌رسان‌ها، مصاحبه‌های عمیق و بدون ساختار مورد استفاده قرار گرفت و انتخاب اطلاع‌رسان‌های پژوهش به­ صورت هدفمند و با استفاده از راهبردهای نمونه‌گزینی با حداکثر تنوع و نمونه‌گزینی نظریه‌ای صورت پذیرفت. اطلاع‌رسان‌های پژوهش شامل 32 نفر از اعضای هیئت علمی (استادیار، دانشیار و استاد) دانشگاه‌های جامع شهر تهران بودند. داده‌ها در سه مرحله کدگذاری اولیه، کانونی و نظری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که پدیده سایش ‌در آموزش عالی ایران دارای ابعاد کلامی و اجتماعی است. این پدیده به­ دلیل شرایط سازمانی و فردی ظهور یافته، به واکنش‌هایی چون اجتناب، تقابل و پذیرش منجر شده است. این واکنش‌ها تحت تأثیر پاسخگویی مسئولان، تاب‌آوری افراد در زمینه ساختار و فرهنگ دانشگاهی بروز پیدا کرده و به آسیب‌پذیری شغلی، فردی، اجتماعی منجر شده‌اند. ریشه این پدیده را می‌توان در خانواده، آموزش و پرورش و فرهنگ عمومی جامعه جست­ وجو کرد. از جمله راهکارهای سیاستی می‌توان به «تبدیل کردن سایش به گفتمان کلان اجتماعی- ساختاری، توجه به مدیران به ­عنوان مهم‌ترین موانع بروز و مواجهه با پدیده و راه ­اندازی سازوکار فرجام­ خواهی با قدرت ساختاری» اشاره کرد.