بررسی تأثیر ترجمه هایکو بر ظهور هایکو در ادبیات فارسی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد مطالعات ترجمه، گروه مترجمی زبان انگلیسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استادیار مطالعات ترجمه، گروه مترجمی زبان انگلیسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول)
doi
10.22077/islah.2024.7418.1422چکیده
ترجمۀ آثار ادبی، چه در نظم و چه در نثر، همواره نقش مؤثری در تغییر و تحول ادبیات ملی کشورها ایفا کرده است. هدف پژوهش حاضر نیز مطالعۀ تطبیقی هایکوی ترجمهای و هایکوی ایرانی است و درصدد پاسخ به این پرسش است که آیا هایکوهای ایرانی (سرودهشده به فارسی) از منظر ویژگیهای ادبی، متأثر از هایکوهای ترجمهشده به فارسی هستند یا خیر؛ بدین منظور، نخست مدل تلفیقی ارزیابی هایکو برای این پژوهش تدوین شد؛ سپس 150 هایکوی انگلیسی و 150 ترجمۀ متناظر با آنها طبق این مدل ارزیابی شدند و ویژگیهای هایکوهای ترجمهشده مشخص شد. در مرحلۀ بعد، 100 هایکوی ایرانی نیز طبق همین مدل ارزیابی شدند و ویژگیهای هایکوهای ترجمهای و هایکوهای ایرانی با یکدیگر مقایسه شد تا وجوه اشتراک و افتراق آنها مشخص شود. نتایج پژوهش نشان داد که هایکوهای ایرانی به دو نوع قابل تفکیک هستند: نوع اول متأثر از هایکوی ترجمهای و دارای ویژگیهای کلاسیکی است که ریشه در فرهنگ ژاپنی دارد و نوع دوم هایکوی اصالتاً ایرانی است که ریشه در فرهنگ ایرانی دارد و دارای هویتی مستقل است.