فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهمیت سرمایه اجتماعی و مؤلفه‌های اصلی تشکیل‌دهنده آن همانند مشارکت و اعتماد اجتماعی بر کسی پوشیده نیست و مطالعات متعددی درباره آن انجام شده است. اما نکته قابل تأمل، حساسیت و توجه اندک به نابرابری‌ها به‌ویژه نابرابری‌های جنسیتی است. نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد اهمیت سرمایه اجتماعی، دسترسی و بهره‌مندی از آن برای زنان و مردان متفاوت بوده است؛ به‌طوری‌که نابرابری سرمایه اجتماعی، فرصت اندکی برای زنان در ارتقای وضعیت‌شان و توسعه‌یافتگی جامعه به وجود آورده است. ازاین‌رو در این مقاله با مرور نظام‌مند پژوهش‌های پیشین و به‌کارگیری روش فراتحلیل کیفی، مطالعات مربوط به سرمایه اجتماعی و جنسیت بررسی شده است. بر اساس نتایج پژوهش، گونه‌ای بی‌طرفی و بی‌تفاوتی جنسیتی بر پژوهش‌های سرمایه اجتماعی حاکم است؛ به‌طوری‌که نسبت اندکی از مطالعات به سرمایه اجتماعی بر حسب جنسیت پرداخته و زنان در این حوزه مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند. این مسأله بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا کور جنسیتی دیدن واقعیت‌ها سبب افزایش نابرابری‌ها و تشدید تبعیض‌های جنسیتی میان زنان و مردان می‌شود و این مهم در ساختار مدیریتی جامعه، سیاست‌گذاری دولتمردان و دسترسی به منابع سیاسی نیز تأثیر می‌گذارد. بنابراین زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور مورد غفلت قرار گرفته و از سرمایه اجتماعی کمتری در مقایسه با مردان برخوردار بوده‌اند و این کاستی در مؤلفه‌های اصلی سرمایه اجتماعی به خوبی نمایان است. علاوه بر آن، بی‌تفاوتی جنسیتی در مطالعات سرمایه اجتماعی با غلبه رویکرد و روش کمی بیانگر آن است که نقش زنان در توسعه به واسطه ایجاد شبکه‌های اجتماعی قدرتمند، مشارکت، اعتماد، حمایت و سایر مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی نادیده گرفته شده است.