فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه استفاده از بسته‌بندی‌های پلاستیکی در مواد غذایی، به دلیل عدم تجزیه‌پذیری و دوام طولانی در محیط زیست و همچنین آزادسازی مواد سمی به درون غذا و حتی محیط زیست، موجب نگرانی مصرف‌کنندگان شده است. بنابراین طراحی و ساخت بسته‌بندی‌های زیست تخریب‌پذیر با منشا طبیعی بسیار مورد استقبال پژوهشگران قرار گرفته است. برای تولید این نوع بسته-بندی‌ها می‌توان از ترکیبات طبیعی حاصل از پسماندهای مواد غذایی استفاده نمود. بسیاری از این پسماندها حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدان و ضدمیکروب هستند که می‌توانند موجب تاخیر در فساد مواد غذایی و افزایش ماندگاری آن‌ها شوند. همچنین بسیاری از این نوع ضایعات حاوی رنگدانه‌های نشانگر هستند که با تغییرات فاکتورهایی نظیر pH، گاز‌های دی‌اکسیدکربن، ترکیبات نیتروژنی فرار، دما و زمان تغییر رنگ می‌دهند و می‌توانند در تولید بسته‌بندی‌های هوشمند در مواد غذایی به کار روند. در این مقاله به مرور انواع پسماندهای مواد غذایی که تاکنون از آن‌ها در بسته‌بندی مواد غذایی استفاده شده است، پرداخته می-شود. همچنین نوع ماده موثره آن‌ها و خواصی که در ماده غذایی بسته‌بندی شده از خود نشان داده‌اند، معرفی خواهد شد. برای جمع‌آوری این مطالب از اوایل اسفند‌ماه 1402 تا اواخر تیرماه 1403 تعداد 203 مقاله از موتورهای جستجوگر Google Scholar، Science‌Direct، MDPI، Cite‌Seer، Springer، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی(SID) و سیویلیکا دریافت و مطالعه شد که از بین آن‌ها 99 منبع مورد استفاده قرار گرفت. از مطالعه حاضر نتیجه‌گیری می‌شود که از پسماندهای طبیعی که روزانه بطور گسترده‌ای در دنیا تولید و دور ریخته می‌شوند، می‌توان مواد زیست فعال نظیر ترکیبات ضدمیکروب، آنتی‌اکسیدان، نشانگر، بیوپلیمرهای پروتئینی، پلی‌ساکاریدی و لیپیدی را شناسایی و استخراج نمود و از آن‌ها در تولید بسته‌بندی‌های ایمن، مقرون-بصرفه، در دسترس، فعال و هوشمند برای حفظ کیفیت و افزایش ماندگاری مواد غذایی استفاده کرد. این بسته‌بندی‌های زیست تخریب‌پذیر، جایگزینی مناسب برای انواع بسته‌بندی‌های پرچالش پلاستیکی امروزی پیشنهاد می‌شوند.