فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باستان‌شناسی دوره اسلامی در کنار مطالعات تاریخ هنر اسلامی، زمینه‌ای برای درک و بازسازی رفتار انسان فراهم کرده است. با این حال در نتیجه انباشت سنت و فرهنگ پیش از اسلام و دوران اسلامی، انبوهی از مسائل و بافت‌های فرهنگی ایجاد شده است که بر ضرورت بکارگیری سایر گرایش‌های باستان‌شناختی تأکید کرده است و کافی نبودن رویکردهای موجود را نشان می‌دهد. توجه به انسان و رفتار انسانی که در اغلب پژوهش‌های باستان‌شناختی مشاهده می‌شود، مرز میان باستان‌شناسی و سایر روش‌های پژوهش فرهنگ دوره اسلامی است. با وجود بکارگیری باستان مردم‌شناسی در اغلب پژوهش‌های دوران پیش از اسلام، این روش، در مطالعات دوران اسلامی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. موضوع مورد بحث در مقاله حاضر این است که رویکرد باستان مردم‌شناسی، چگونه می‌تواند فرهنگ مادی و برهم‌کنش جوامع دوران اسلامی را روشن‌تر نشان دهد. در این پژوهش نشان داده شد که مسائلی همچون درک سبک زندگی و آداب و رسوم ویژه، در بکارگیری فضاها در معماری اهمیت دارد. نگاه نمادشناسانه و رمزآلود به تزئینات وابسته به معماری و نگاه عرفانی به کاشی‌کاری‌های دوره اسلامی با مطالعات باستان مردم‌شناسی قابل بازنگری است. تحلیل‌های مبتنی بر تفاوت رنگ و ترکیب‌بندی در نگارگری، برداشت‌های نادرست این حوزه است.