رمز کیهانی گاو و نقش آن در نظام اسطوره‌ای در حوزه فرهنگی زاگرس و میان‌رودان

نویسندگان

1 استاد مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

doi
چکیده

گاو نماد جنگاوری و قدرت و عنصر مذکر است که با حمایت از نیروی حیات مانند آتش، خون، گیاه (زندگی)، شراب و ... مشخص می‌شود. این کارکرد در نظام ‌هستی‌شناختی کهن منطقه نقشی بنیادین دارد و نظام‌های پدرتباری (اجاق)، آتشکده‌های پادشاهی و آئینی، و ساختارهای اجتماعی و قدرت سیاسی جامعه بر اساس آن بنا می‌شود. شاخ، فلزات، ابزارهای نبرد، خیش (چنگک) و آذرخش ابزارها و نمادهای آن در مقابل دشمن، مرگ و نابودی است. در اساطیر میان‌رودان که با شخصیت‌های ایندر، اگنی، اش، انلیل و ایزد سین مشخص می‌شود، این حیوان در منطقه مورد مطالعه نماینده ساختار فرهنگی و نمادین دوران پیشاکشاورزی است و علوم پیشگویی و تکنولوژی‌های وابسته به خواص عناصر مادی، مربوط به کارکردهای آن با پرداخت‌های اسطوره‌ای آن درهم‌تنیده شده است. در این تحقیق مشخص شد که نمادپردازی این حیوان در کارکرد دوم در ساختار سه‌بخشی ارائه شده توسط ژرژ دومزیل قرار می‌گیرد که مهمترین نماد در این ساختار است. داده‌های این مطالعه حاصل پژوهش‌های میدانی در کردستان و منابع مکتوب و کتابخانه‌ای است.